Bina Güçlendirme Nasıl Yapılır? Bina Güçlendirme Maliyeti 2021

0
452
bina guclendirme nasil yapilir
bina guclendirme nasil yapilir

Bina güçlendirme, yaşam ve çalışma alanlarımızın yapısal takviyeler ile depreme dayanıklı hale getirilmesi işlemidir. Bu yöntem ile, eski yapılarınızı kurtarıp, deprem güvenli yapılar haline getirmek mümkündür. Bu yazımızda bina güçlendirme nasıl yapılır sorusuna cevap verecek ve en önemli konulardan biri olan bina güçlendirme maliyeti konusunda size bilgi vereceğiz.

Bina Güçlendirme Nedir?

Türkiye’de deprem coğrafyamızın bize sunduğu kaçınılmaz bir doğal olaydır. Depremden kaçınmamız mümkün olmadığına göre depreme karşı önlem alarak yaşamak durumundayız. Uzun yıllardır meydana gelen depremlerden edinilen tecrübeler ve yapısal deprem mühendisliği alanında meydana gelen bilimsel ve teknolojik gelişmeler ile deprem sırasında yapılarımızda meydana gelecek hasarların yerlerini ve hatta mertebelerini bile bugün öngörebiliyoruz.

Mevcut bir binanın kullanım amacına (konut, iş yeri depo vb.) uygun şekilde kullanımı için yeterli yapı güvenliğine ve kullanım konforuna sahip olmaması durumunda binanın taşıyıcı sisteminin iyileştirilmesi ile güvenli ve konforla kullanılabilir hale getirilmesi çalışmasına bina güçlendirme denir.

Hızlı bilgi almak için lütfen tıklayarak arayınız: 90 (216) 599 06 62

Dolayısı ile binalarımızı depreme dayanıklı olarak tasarlamak ya da performansı yetersiz binalara deprem güçlendirme uygulamak mümkündür. Gerek insanlarımızın can güvenliği gerekse ülkemizin ekonomisi hazırlıksız yakalanılacak bir depremle büyük risk altına girecektir. Bu sebeple yaşanılan ve ticaret yapılan yaşam alanlarımızı depreme dayanıklı hale getirmek bir vatandaşlık görevidir.

Türkiye Deprem Kuşağı
Harita Kaynağı AFAD

Mühendislik hizmeti almayan tasarımı bilimsel hesaba dayanmayan her yapının güvenliği büyük bir soru işaretidir. İmar affından yaralanan vatandaşlarımıza tanınan binalarını güçlendirme hakkı aslında sonradan verilen fakat son derece hayati bir haktır. İmkanı olan kişilerin mutlaka binaları için bir mühendislik hizmeti alması ve gerektiği takdirde yapı güçlendirme yapması önemle tavsiye edilmektedir.

Bunların dışında yapımı sırasında mühendislik hizmeti alsa da günümüz güvenlik şartlarını taşımayan eski yönetmelikler baz alınarak yapılmış ya da malzeme kalitesinden şüphe edilen binalarında deprem güvenliğini sağlayıp sağlamadığına bakılmalı ve gerekli ise mühendislik hizmeti alınarak güveneli hale getirilmesi gerekir.

Deprem yönünden güvenli olmayan binalarda toplumun alışkanlığı binalarını yenilemek yönünde olsa da bu her zaman mümkün olmamakta ya da ekonomik olmamaktadır. Söz konusu binaların yıkılması durumunda aynı imar hakkına sahip olmaması, dairelerin kullanım açısından çok küçüleceği durumlar, yıkılması durumunda hissedarlar arasında yaşanan sorunlar ya da işletmelerin uzun süre kapalı kalmak istememesi insanların binalarını güçlendirme kararı almasında etkili olmaktadır.

Güçlendirme Hangi Binalara Yapılır?

Her bina için bir tasarım ömrü vardır. Ancak, binanın kullanımı sırasında tasarımında öngörülmeyen çevresel etkiler (suya maruz kalması gibi) ya da tasarım yüklerinin üzerinde zorlanması (farklı amaçlarla kullanılması gibi) sonucunda binaların güvenlikleri tehlikeye girmektedir. Ayrıca ülkemizdeki imar affı ile mühendislik hizmeti almayan birçok yapının olduğu da yadsınamayacak bir gerçektir.

Mevcut binanın yeterli güvenliğe (depremde can güvenliği, düşey yükler altındaki güvenlik gibi) ve kullanılabilirlik konforuna (aşırı titreşim ve sehim olmaması gibi) sahip olup olmadığının değerlendirilmesi çalışmasının öncelikle yapısal deprem mühendisliği alanında uzman mühendislik ekibi tarafından incelenmesi gerekmektedir. Bu işleme yapının performansının değerlendirilmesi halk arasında sıklıkla deprem testi denilmektedir.

Binanın yapısal performansının belirlenmesinden sonra güçlendirme işleminin, mevcut binanın yeni tasarlanan bir bina ile depremli durumda sağlayacağı güvenlik performans seviyesinin aynı olmasını sağlaması gerekir. Bunun nasıl yapılması gerektiği konusunda Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği yapısal deprem mühendisinin (inşaat mühendisi olmalı) dikkate alması gereken parametreleri, modelleme ve hesaplama ve değerlendirme yöntemlerini belirlemiştir.

Dolayısı ile güçlendirilen bir bina güvenli oluyor mu sorusunun cevabı usulüne uygun olarak tasarlanan ve uygulanan güçlendirme çalışması ile yeni yapılan bir bina ile aynı performans seviyesini sağladığını söylemektir.

Her Bina Güçlendirilir mi?

Bu sorunun cevabı iki kere iki eşittir dört kadar açık değildir. Ancak açıklama yapıldığında yeterli olarak anlaşılabilmektedir. Hiçbir yönetmelik bir bina özelliği tarifleyerek şu şu binalar güçlendirilmez dememektedir. Örneğin kıymetli bir tarihi eser yüksek maliyet, meşakkat, teknoloji kullanarak güçlendirilmeye değer iken sıradan bir konut yapısına bu önemin verilmemesi doğaldır.

Genel olarak temel değerlendirme kriteri ekonomik olarak makul olup olmadığı yönündedir. Bu ise göreceli bir değerlendirme kriteridir. Örneğin, yeni bina yapım maliyetine yaklaşan bir güçlendirme yapmaktansa yeni bina yapmak tercih edilebilir. Ancak yıkıldığı zaman yerine yapılamayan bir bina ise bu maliyet ekonomik de olabilir.

Bu konuda konusunda uzman, deneyimli bir mühendislik firmasının yapı sahiplerinin beklentileri yönünde danışmanlık yapması, başta güvenlik sonrasında tercihe göre ekonomik ve/veya estetik çözümün nasıl olabileceği konusunda yönlendirmesi ve yapı sahiplerinin isteklerini karşılayacak çözümü sağlamaya çalışması önemlidir.

Bina Güçlendirme Nasıl Yapılır?

Bina güçlendirme teknikleri, taşıyıcı sistem elemanları olan temel, kolon, perde, kiriş ve döşeme elemanlarının yapısal analizi yapıldıktan sonra eksiklerinin belirlenip kapasitelerinin artırılması, iyileştirilmesi ya da yeni elamanların eklenmesi ile güvenli bir sistem haline getirilmesi şeklinde özetlenebilir.

Bir yapısal sistemin davranışını anlayıp eksiklikleri belirleyebilmek için, zeminin, sistemin geometrisinin, malzeme kalitesinin, yapım tekniğinin, mevcut hasar durumunun, yapıya etkiyecek yüklerin, kullanım sınıfının ve yapısal deprem mühendisliği teorisinin iyi bilinmesi gerektiği açıktır.

Bu sebeple yaptığı kabullerin kullandığı tekniklerin ışığında bir hesap raporu sunamayan ve bu konuda yeterli eğitimi ve tecrübesi olmayan kişi ve firmalardan uzak durulması tavsiye edilmektedir.

Bina Güçlendirme Teknikleri 2021
Bina Güçlendirme Teknikleri 2021

Betonarme bina güçlendirme işleminde yetersiz zemin taşıma gücü ya zeminde sıvılaşma durumunda bina zemin güçlendirme çalışmaları, temellerde yanal yükler altında yetersiz yük aktarımı ya da düşey yükler altında yetersiz temel dayanımı durumunda ya da zemin taşıma gücünü aşan gerilmeler altında temel elemanlarında güçlendirme çalışmaları, sistemin yatay yükler altında zorlanması sırasında kolonların ve kirişlerin eğilme ve kesme kapasitelerinin yetersizliği durumunda ya da kolonlardaki yüksek düşey yüklerin oluşması durumunda kolon güçlendirme ve kiriş güçlendirme çalışmaları, döşeme kalınlığının yetersizliği durumunda döşeme güçlendirme çalışmaları ya da sistemin yatay rijitliğinin yetersiz olması durumunda sisteme perde duvar eklenmesi ya da mantolama çalışmaları yapılabilir. Her sistemin eksikleri ve kusurları kendine has olacağı için yukarıda açıklanan gerekçeler dışında birçok sebeple güçlendirme çalışması yapılabilir.

Önemli olan hangi eksiklik mevcut, hangi sebepten kaynaklanıyor, neleri etkiliyor, nasıl düzeltilir, yapılan düzeltme neleri etkiler gibi temel soruların cevabını verebilecek yapı davranışını iyi bilen bir mühendislik hizmetini almaktır.

Bina Güçlendirme Teknikleri Nelerdir?

Klasik bir binanın taşıyıcı sistem elemanları temel, kolonlar, perde duvarlar, kirişler, döşemelerdir. Toplamda bu beş grupta isimlendirdiğimiz yapısal elemanların güçlendirme teknikleri de sınırlı sayıdadır.

Ancak asıl uzmanlık gerektiren alan yapısal elemanlarındaki hangi eksiklik için hangi yöntemin uygulanacağı, uygulanacak yöntemin nasıl hesaplanacağı, sisteme nasıl etki edeceği, hangi yöntemin daha ekonomik olacağı sorularının cevaplanması ve kullanılmasıdır. Bu soruların cevabı ile her yapıdaki farklı eksiklikler ve her yöntemin farklı kombinasyonu ile her çözüm birbirinden farklı olmaktadır. Bina güçlendirme teknikleri şu şekildedir:

  • Betonarme Mantolama (Concrete Jacketing),
  • Çelik Mantolama (Steel Jacketing),
  • Sisteme Perde Duvar Ekleme,
  • Döşemenin FCRM ile güçlendirilmesi,
  • Kirişlerin Lamine ve CFRP ile güçlendirilmesi,
  • Kolonların CFRP ile sarılması,
  • Yığma Duvarların FRCM ile güçlendirilmesi,
  • Perdelerin lamine ve CFRP ile güçlendirilmesi,
  • Temellerin ankrajlar yardımı ile güçlendirilmesi.

Güçlendirme tekniklerine elemanlar özelinde kısaca değinelim. Temel elemanlarının boyutlarını belirleyen zeminin mühendislik özellikleri (taşıma gücü ve yatak katsayısı gibi) ile elemanların üzerine üst yapıdan gelen yapı yükleri olmaktadır.

Eski binaların inşası sırasında yürürlükte olan deprem yönetmeliklerinin tariflediği deprem yükleri günümüzde yürürlükte olan deprem yönetmeliğine göre daha az tanımlandığı için ve özellikle bodrum perdelerinin bulunmadığı binalarda temel elemanları üzerine gelen yükler artmakta ve güvenli tasarım değerinin üzerine çıkabilmektedir.

Böyle durumlarda temel elemanlarının boyutları yeni yönetmeliklerin tanımladığı yükler altında mevcut zemin özellikleri üzerinde güvenle binayı taşıyacak şekilde boyutlandırılmakta ve detayları çözülmektedir. Ayrıca tekil temel ebatları yeterli olsa dahi depremde oluşan yatay yükleri temeller arası güvenle aktaracak bağ kirişlerin yetersizlikleri ile de sıklıkla karşılaşmaktadır.

Kolon Güçlendirme Nedir?

Kolon ve perde elemanlar binadaki yükleri temele aktaran birincil taşıyıcı yapı elemanlarıdır. Deprem meydana gelen atalet kuvvetleri ve mevcut binanın düşey yüklerini güvenle taşıyarak temele aktarabilmesi için sahip olması gereken eksenel kuvvet, moment ve kesme kuvveti kapasitesi le şekildeğiştirme kapasitesine sahip olması gerekir.

Bu elemanlarda literatürde uygulanan betonarme mantolama (concrete jacketing), çelik mantolama (steel jacketing) ve karbon liflerle güçlendirilmiş polimer (CFRP) ya da halk arasında bilinen ismiyle karbon fiber güçlendirme ile sarılması ya da kaplanması yöntemleri sıklıkla uygulanmaktadır.

Çelik mantolama yöntemi kolonlardaki köşe hazırlığı yapıldıktan sonra yerleştirilen korniyer malzeme ile kolon arasına ve korniyerleri birleştiren lamalar ile kolon arasına yapılması gereken epoksi enjeksiyonunun maliyeti ve zorluğu ve yerine diğer yöntemlerin daha efektif sonuç vermesi nedeniyle artık pek tercih edilmemektedir.

Kiriş Güçlendirme Nedir?

Kiriş elemanlar döşemelerden gelen yükleri düşey taşıyıcı elemanlara aktaran deprem yükleri altında kolonların katlar arası göreli deplasmanını sınırlayan esas itibariyle eğilme ve kesme yükleri taşıyan ve genel olarak yatay olarak imal edilen yapı elemanlarıdır. Kirişlerin depremde gelen yükler altında sünek davranması ve deprem enerjisinin sönümlenmesinde önemli görev alması istenir.

Bu elemanların sünek davranış gösterebilmesi için kesme yükleri altında ani şekilde göçmemesi için gelen yükler altında oluşan kesme kuvvetleri ve kapasitelerinin belirlenmesi gerekir. Sonrasında yeni kiriş imalatı tekniğine uygun olarak kolon-kiriş birleşim bölgesinin güvenliğine dikkate alarak yapmak gerekir.

Kiriş mantolama, lamine ya da çelik plaka kullanılarak yapılan güçlendirme yöntemleri de bulunmaktadır. Bu yöntemlerin kullanılabilmesi kirişin malzeme kalitesine (çekme dayanımı gibi) ve kirişten beklenen performansa bağlı olarak değerlendirilmelidir.

Döşemeler yapının kullanımı için insanlara katlarda zemin oluşturan kullanım sırasında oluşan üzerinde yükleri kirişler vasıtası ile kolanlara aktaran (kirişsiz döşemeler direk düşey taşıyıcılara aktarır yüklerini) deprem esnasında oluşan atalet kuvvetlerini düşey taşıyıcılar arasında rijitlikleri oranında dağıtan plak yapı elemanlarıdır.

Bu elemanların taşıma gücü kapasiteleri genellikle gerekenden yüksektir. Ancak genelde kattaki büyük boşlukların olması durumunda, kalınlıklarının yetersiz olması durumunda ya da donatılarının ileri korozyona uğrağı durumlarda güçlendirme ihtiyacı duyulmaktadır. Böylesi durumlarda döşemelerin alttan ve üstten güçlendirme uygulamaları mevcuttur.

Hasır donatılar, karbon liflerle güçlendirilmiş hasır polimerler (FRCM) kullanılarak üstten karbon fiber bina güçlendirme uygulanarak güçlendirilebildiği gibi alttan da karbon plaklar (lamine) ya da FRCM ile güçlendirilme yöntemleri mevcuttur.

Bina Güçlendirme Aşamaları

Bina güçlendirme işleminin aşamalarını üç kısımda inceleyebiliriz. Bina güçlendirme işleminin öncesini oluşturan hazırlık aşamasına ilk olarak değinelim. Bina sahibi ya da sahiplerinin yeterli çoğunlukla aldıkları güçlendirme kararı olmazsa olmaz başlangıç aşamasıdır.

Bu karar verildikten sonra hazırlık aşaması başlar. Güçlendirme kararı alan yapı sahipleri konusunda uzman yapısal deprem mühendisliği firması ile iletişime geçerler. Karar alındıktan sonra mühendislik firmasıyla görüşmeden önce varsa belediyeden mimari ve statik projelerini kolay bir şekilde talep ederek alabilirler ve bunu firma ile paylaşabilirler.

Mühendislik firmasına binaların durumunu açıklarlar beklentilerini anlatırlar. Mühendisin ihtiyaç duyduğu bilgileri paylaşırlar. Sonrasında bu firma ile anlaşarak binaları için bir güçlendirme projesinin hazırlanması sağlanır. Güçlendirme projesinin belediyede onaylanması için ilgili belgeler ile başvurular yapılır ve belediyeden güçlendirme projesinin yerinde uygulanması için gereken inşaat ruhsatı alınır.

İkinci aşama güçlendirme işlemi aşamasıdır. Bu aşamada belediyenin atadığı yapı denetim eşliğinde güçlendirme projesine uygun olarak güçlendirme uygulaması yapılır. Güçlendirme işleminin yapılması sırasında projeden projeye değişmekle birlikte binalardaki taşıyıcı sistem elemanlarının etrafı açılarak müdahale edilecektir.

Bu sebeple sonrasında kullanılması istenen ve mümkün olan sabit dolaplar doğramalar gibi objelerin özenle demontajının yapılması ve saklanması gerekir. Güçlendirme işlemleri teknik uygulama gerektiren işlemler olduğu için alanında tecrübeli mühendislik firmasının yapılması hayati önem taşımaktadır.

Son aşama güçlendirme işlemi bittikten sonra binanın tekrar kullanıma açılması için gereken tadilat ve imalat aşamasıdır. Bu kısımda işin maliyetini güçlendirme projesinin mahiyeti ve bina sakinlerinin istekleri belirlemektedir. Kimi bina sakinleri böyle bir işlem yapılmışken binamızın tesisatları içi ve dışı yenilensin istersen kimi bina sahipleri içinde mümkün olduğunca mevcut malzemelerin kullanılmasını ve çok değişikliğin yapılmasını istememektedir.

Hatta bazen dairenin biri tamamen yenilenmesini isterken diğeri ben şu aşamadan sonra gerisinin bana bırakılmasını istiyorum diyebiliyorlar. Bu konular işin inşaat ruhsatı alım aşamasında güçlendirme uygulamasını yapacak mühendislik firması ile teknik şartname hazırlanarak karara bağlanır ve güçlendirme işleminin bitiminden sonra yazılı malzemeler ve özelliklere uygun olarak imal edilir.

Bu şekilde daireler tekrar kullanıma hazır hale gelir. Biz ENOC Yapı Danışmanlık olarak bu aşamaların tamamında alanımızdaki gerek teorik bilgi birikimimizle gerekse uygulamadaki tecrübemizle insanlarımıza güvenilir, ekonomik, akılcı ve estetik çözümler sunmaktayız.

Bina Güçlendirme Maliyeti Nedir?
Bina Güçlendirme Maliyeti Nedir? Bina Güçlendirme Fiyatları 2021

Bina Güçlendirme Fiyatları

Bina güçlendirme maliyeti 2021 yılında en önemli birkaç yapı güçlendirme sorunundan biridir. Maliyetin yanında, güçlendirme işleminin ne kadar süreceği ve nasıl yapılacağı soruları da önemlidir. Eski yapı güçlendirme nasıl yapılır ve bina güçlendirme ne kadar sürer sorularını yukarıda cevaplamıştışk.

Bina güçlendirme süresi tamamen güçlendirme aşamalarındaki süreçlere bağlıdır. Belediye onayındaki süreç değişiklik gösterebilmektedir. Sonrasında binanın durumuna göre hazırlanan projenin uygulanması sırasındaki süreci gereki imalat süresi belirlemektedir. Güçlendirme sonrasındaki süreci ise bina sahiplerinin istekleri ve teknik şartname belirlemektedir.

Ancak mertebe verebilmesi açısından 5 katlı 10 daireli bir eski binanın belediye onayları tamamlandıktan sonraki süreci yaklaşık 4 ay gibi zaman almaktadır.

Güçlendirme aşamalarının maliyeti de mevcut binanın durumuna (kat sayısı, hasar durumu, oturum alanı, taşıyıcı sistemin geometrisi, malzeme kalitesi gibi), teknik şartnamesine göre değişkenlik göstermektedir. Bina güçlendirme maliyetinde belirsizlik olduğu zaman haliyle bina sahipleri oluşacak maliyetin altından kalkabilir miyiz diye düşenür ve emin olamadıkları için karar alamayarak can güvenliğini tehlikeye atan bir binada oturmayı sürdürmek zorunda kalır. Bu sebeple bu kişilere bir fikir vermek adına şöyle bir tavsiyede bulunuyoruz.

Diyoruz ki, mevcut binanızın brüt inşaat alanını hesaplayın. Bu inşaat alanından istediğiniz güçlendirilme işlemi bitmiş halindeki bir bina için inşaat birim metrekare maliyetini düşünün ve bu maliyetle brüt alanı çarpın. Bu tutar size düşündüğünüz bina yeni yapılacak olsa aşağı yukarı ne kadar maliyetle yeniden yapılacağını veren tutardır. Bu tutarın yüzde 25’ini hesaplayın.

Çıkan tutar aşağı yukarı toplam güçlendirme maliyetidir. Toplam güçlendirme maliyetini bina sahiplerine arsadaki hisseleri oranında dağıtın. Bu tutar daire başı aşağı yukarı merak edilen güçlendirme maliyetini verecektir. Peki diyeli bu maliyet 80.000TL’sı çıktı. O zaman siz bu tutarı ödeme gücüne sahipseniz 90.000TL ya da 70.000TL çıktığında hesaplarınız ve aile bütçeniz fazla sarsılmayacaktır.

Tabii ki bu bir mertebedir. Ancak insanlarımızı karar alma aşamasında bir belirsizlikten kurtarmak adına ve bir mertebe bilgisi vererek dolandırılmamaları adına faydalı olduğunu düşündüğümüz için paylaşıyoruz. Aksi taktirde yukarıda açıklandığı gibi işin nasıl olması gerektiği ve güçlendirme projesi ve teknik şartname hazırlandıktan sonra maliyetin netlike kazanacağı açıktır.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz